در مدلهای لایسنسینگ حجیم (Volume Licensing) مایکروسافت، دو روش اصلی برای فعالسازی سیستمعامل ویندوز و مجموعه آفیس وجود دارد: KMS و MAK. تفاوت بنیادین این دو در محل استقرار سرور فعالسازی و نحوه مدیریت تداوم لایسنس است. در حالی که KMS بر پایه یک زیرساخت داخلی و دورهای عمل میکند، MAK مشابه لایسنسهای معمولی عمل کرده و به سرورهای مستقیم مایکروسافت متصل میشود.
تکنولوژی KMS (Key Management Service)
روش KMS برای سازمانهای متوسط و بزرگی طراحی شده است که دارای شبکه داخلی متمرکز هستند. در این مدل، شما لایسنس را روی سیستمهای کلاینت وارد نمیکنید، بلکه یک سیستم را در شبکه به عنوان «میزبان KMS» پیکربندی میکنید.
- نحوه عملکرد: دستگاههای کلاینت در شبکه به جای تماس با مایکروسافت، به سرور KMS داخلی شما متصل میشوند.
- دوره زمانی (Expiration): فعالسازی KMS دائمی نیست. دستگاهها باید حداقل هر ۱۸۰ روز یکبار با سرور داخلی ارتباط برقرار کنند تا اعتبار لایسنس آنها تمدید شود. در صورت عدم دسترسی به سرور پس از این مدت، ویندوز به حالت غیرفعال (Grace Period) میرود.
- کف نصبی (Threshold): برای فعال شدن سرویس، مایکروسافت یک شرط تعداد دارد. سرویس KMS تنها زمانی شروع به کار میکند که حداقل ۲۵ کامپیوتر کلاینت (ویندوز ۷، ۱۰ یا ۱۱) یا ۵ دستگاه ویندوز سرور در شبکه موجود باشند.
- مزیت اصلی: مدیریت متمرکز و عدم نیاز به اتصال تکتک دستگاهها به اینترنت.
تکنولوژی MAK (Multiple Activation Key)
کلید MAK یک شماره سریال واحد است که اجازه فعالسازی تعداد مشخصی دستگاه را میدهد. این روش شباهت زیادی به لایسنسهای خردهفروشی (Retail) دارد اما در قالب قراردادهای سازمانی ارائه میشود.
- نحوه عملکرد: هر دستگاه پس از وارد کردن کد، مستقیماً از طریق اینترنت به سرورهای فعالسازی مایکروسافت متصل شده و تاییدیه دریافت میکند.
- ماندگاری فعالسازی: برخلاف KMS، فعالسازی با روش MAK دائمی است. یعنی دستگاه پس از یک بار فعال شدن، دیگر نیازی به اتصال مجدد به شبکه سازمانی یا سرورهای مایکروسافت برای حفظ لایسنس خود ندارد (مگر اینکه سختافزار اصلی تعویض شود).
- محدودیت تعداد: هر کلید MAK دارای یک ظرفیت عددی است (مثلاً ۵۰۰ بار فعالسازی). پس از اتمام این سقف، کلید دیگر روی دستگاه جدید کار نخواهد کرد مگر اینکه سقف آن توسط مایکروسافت افزایش یابد.
- موارد استفاده: ایدهآل برای لپتاپهای پرسنل، کارمندانی که دورکاری میکنند، یا کامپیوترهایی که به ندرت به شبکه داخلی سازمان متصل میشوند.
مقایسه کاربردی در یک نگاه
| ویژگی | روش KMS | روش MAK |
|---|---|---|
| نیاز به اینترنت | فقط برای سرور مرکزی | برای تکتک دستگاهها |
| اتصال به شبکه داخلی | اجباری (حداقل هر ۶ ماه) | فقط در لحظه فعالسازی |
| نیاز به سرور داخلی | بله (KMS Host) | خیر |
| حداقل تعداد دستگاه | ۲۵ کلاینت یا ۵ سرور | بدون محدودیت حداقل |
نکات مهم در هنگام تهیه لایسنس برای کسبوکارها
هنگام خرید لایسنسهای Volume Licensing (مانند موافقتنامههای Open Value یا Select Plus)، باید به یاد داشته باشید که مایکروسافت معمولاً هر دو نوع کلید را در پنل مدیریت لایسنس (VLSC) در اختیار شما قرار میدهد. انتخاب بین این دو کاملاً بستگی به توپولوژی شبکه و سیاستهای امنیتی شما دارد:
- اگر سازمانی با سیستمهای مستقر در یک ساختمان دارید که به ندرت جابهجا میشوند، KMS به دلیل خودکار بودن فرآیند و عدم نیاز به مدیریت تکتک کدها، گزینه بهتری است.
- اگر کارمندانی دارید که دائماً در سفر هستند یا شعب کوچکی دارید که لینک ارتباطی پایداری با مرکز ندارند، حتماً از MAK استفاده کنید تا از غیرفعال شدن ناگهانی ویندوز یا آفیس به دلیل عدم دسترسی به شبکه داخلی جلوگیری شود.
- تذکر درباره لایسنسهای OEM: توجه داشته باشید که لایسنسهای OEM که به صورت پیشفرض توسط سازندگان سختافزار (مانند HP، Dell یا Lenovo) روی دستگاهها نصب شدهاند، ماهیتی متفاوت دارند و قابل تبدیل به مدلهای مدیریتی KMS یا MAK به صورت مجزا برای کاربران نهایی نیستند. لایسنسهای حجیم مذکور تنها برای ارتقا یا نصب روی دستگاههایی است که از قبل دارای سیستمعامل واجد شرایط بودهاند.
در نهایت، برای سازمانهای بسیار بزرگ با زیرساخت Active Directory، روش جدیدتری به نام ADBA (Active Directory Based Activation) نیز وجود دارد که فرآیند فعالسازی را حتی سادهتر از KMS انجام میدهد و دستگاهها صرفاً با عضویت در دامین فعال میشوند.
🔄 بهروزرسانی 2026-09-13
بهروزرسانی ۲۰۲۶-۰۹-۱۳: تحولات فعالسازی در زیرساختهای هیبریدی
با پیشرفت زیرساختهای ابری تا سال ۲۰۲۶، انتخاب بین KMS و MAK بیش از پیش به استراتژی دورکاری و امنیت شبکه سازمانها وابسته شده است. نکات زیر آخرین تغییرات و توصیههای فنی برای مدیریت این لایسنسهاست:
- پایداری در محیطهای ایزوله: در سال جاری، استفاده از KMS همچنان استاندارد طلایی برای مراکز داده حساس و شبکههای ایزوله (Air-gapped) است که هیچ دسترسی به اینترنت ندارند. با این حال، سازمانها باید توجه داشته باشند که مدیریت سرور KMS Host اکنون نیازمند رعایت الزامات امنیتی جدیدتری برای جلوگیری از حملات نفوذ به سرویسهای دامین است.
- ظرفیتسنجی در MAK: با توجه به افزایش امنیت سرورهای فعالسازی مایکروسافت، کلیدهای MAK اکنون با دقت بیشتری نرخ فعالسازی مجدد را کنترل میکنند. توصیه میشود برای لپتاپهای سازمانی که به ندرت به VPN متصل میشوند، حتماً از مدل Retail یا Volume-MAK استفاده شود تا از غیرفعال شدن ویندوز در محیطهای خارج از سازمان جلوگیری گردد.
- گذار به سمت ADBA: بسیاری از سازمانهای پیشرو در سال ۲۰۲۶، از مدل سنتی KMS فاصله گرفته و به سمت Active Directory Based Activation (ADBA) حرکت کردهاند. این روش محدودیت «حداقل تعداد دستگاه» (Threshold) در KMS را حذف کرده و امنیت فعالسازی را با هویت کاربری در دامین گره میزند.
- نکته مهم در خرید لایسنس: برای سازمانهای متوسط، خرید لایسنسهای Volume Licensing (مانند Microsoft Customer Agreement) به دلیل انعطاف در انتخاب بین روشهای فعالسازی، بسیار منطقیتر از تهیه نسخههای مجزا است. لازم به ذکر است که لایسنسهای پیشنصب (OEM) به دلیل محدودیتهای سختافزاری، برای مدیریت متمرکز در مقیاس سازمانی پیشنهاد نمیشوند و فاقد قابلیت جابهجایی یا مدیریت در پنلهای KMS/MAK هستند.
| معیار انتخاب | پیشنهاد ۲۰۲۶ |
|---|---|
| تعداد کلاینت کم (زیر ۲۵ عدد) | استفاده از MAK یا لایسنسهای Retail |
| امنیت بالای شبکه داخلی | استقرار KMS یا ADBA |
| کارمندان دورکار و فریلنسر | استفاده انحصاری از MAK |
پرسشهای متداول
آیا لایسنس MAK مانند KMS نیاز به تمدید دوره ۱۸۰ روزه دارد؟
خیر، لایسنسهای MAK پس از فعالسازی دائمی هستند و نیازی به تماس دورهای ندارند، در حالی که دستگاههای KMS باید هر ۱۸۰ روز یکبار با سرور داخلی ارتباط برقرار کنند.
آیا روش جایگزینی برای سازمانهای بزرگ به جای KMS وجود دارد؟
بله، مایکروسافت اکنون امکان استفاده از Active Directory Based Activation (ADBA) را فراهم کرده که جایگزینی مدرنتر برای KMS در محیطهای دامین است.
منابع
بعد از این پاسخ چه کار کنیم؟
- نسخه دقیق محصول و تعداد سرور، هسته فیزیکی، ماشین مجازی و کاربران خود را یادداشت کنید.
- با ماشینحساب لایسنس تعداد بستههای هسته و CAL موردنیاز را حساب کنید.
- در مقایسه نسخهها ببینید نسخه فعلی تا چه زمانی وصله امنیتی میگیرد.
- مدل تهیه را انتخاب کنید: Volume Licensing برای سازمانها و Retail برای کاربر منفرد. لایسنس OEM جداگانه فروخته نمیشود و فقط پیشنصب روی سختافزار سازنده عرضه میگردد.
- برای دریافت قیمت رسمی و مستندات لایسنس، درخواست پیشفاکتور ثبت کنید.
ابزارها و منابع مرتبط
پرسشهای پرتکرار دیگر در همین موضوع
هنوز پاسخ کامل نگرفتید؟
با کارشناسان مایکروسافت لایسنس هاب صحبت کنید و یک پیشفاکتور رسمی متناسب با نیاز سازمان خود دریافت کنید.
درخواست پیشفاکتور