❓ آیا برای ویندوز سرور حتما باید CAL خرید؟

پاسخ کوتاه: بله، در مدل لایسنسینگ استاندارد مایکروسافت (Per Core + CAL)، خرید لایسنس ویندوز سرور به تنهایی کافی نیست. برای هر کاربر یا دستگاهی که به سرویس‌های سرور دسترسی پیدا می‌کند یا از منابع آن استفاده می‌نماید، باید مجوز دسترسی یا همان Client Access License (به اختصار CAL) تهیه شود.

درک ساختار دو بخشی لایسنسینگ ویندوز سرور

مایکروسافت ویندوز سرور (نسخه‌های Standard و Datacenter) از یک مدل ترکیبی برای صدور مجوز استفاده می‌کند. بخش اول، لایسنس خودِ سیستم‌عامل است که بر اساس تعداد هسته‌های پردازنده (Core) سرور فیزیکی محاسبه می‌شود. بخش دوم، لایسنس‌های دسترسی (CAL) هستند که اجازه بهره‌برداری از خدمات سرور را صادر می‌کنند. بدون داشتن CAL، حتی اگر لایسنس قانونی برای هسته‌های سرور تهیه کرده باشید، از نظر قوانین مایکروسافت، دسترسی کلاینت‌ها به شبکه غیرمجاز تلقی می‌شود.

تفاوت User CAL و Device CAL؛ کدام را انتخاب کنیم؟

هنگام تهیه CAL، سازمان‌ها باید بین دو گزینه بر اساس نیاز عملیاتی خود انتخاب کنند:

• User CAL (لایسنس مبتنی بر کاربر): این لایسنس به یک «شخص» اختصاص می‌یابد. آن فرد می‌تواند با هر تعداد دستگاه (لپ‌تاپ، تبلت، موبایل، کامپیوتر شخصی) به سرور متصل شود. این گزینه برای شرکت‌هایی که کارمندانشان چندین دستگاه دارند یا از راه دور کار می‌کنند، مقرون‌به‌صرفه‌تر است.
• Device CAL (لایسنس مبتنی بر دستگاه): این لایسنس به یک «سخت‌افزار» اختصاص می‌یابد. هر تعداد کاربر که از آن دستگاه خاص استفاده کنند، مجاز به اتصال به سرور هستند. این مدل برای محیط‌هایی مثل کیوسک‌های اطلاع‌رسانی، مراکز تماس (Call Centers) یا شیفت‌های کاری که چندین نفر از یک کامپیوتر مشترک استفاده می‌کنند، ایده‌آل است.

شرایط خاص و استثنائات کلیدی

اگرچه اصل کلی بر خرید CAL است، اما موارد خاصی وجود دارد که باید به آن‌ها توجه کرد:

• دسترسی عمومی وب (External Users): اگر سرور شما به عنوان یک وب‌سرور عمومی عمل می‌کند و کاربران ناشناس (احراز هویت نشده) از طریق اینترنت به آن دسترسی دارند، نیازی به خرید CAL برای تک‌تک آن‌ها نیست.
• نسخه Windows Server Essentials: این نسخه خاص برای کسب‌وکارهای بسیار کوچک طراحی شده و تا سقف ۲۵ کاربر یا ۵۰ دستگاه را پشتیبانی می‌کند و نیازی به خرید جداگانه CAL ندارد (لایسنس در خود محصول گنجانده شده است).
• لایسنس RDS CAL: اگر کاربران نیاز دارند مستقیماً به محیط دسکتاپ سرور وصل شوند (Remote Desktop Services)، خرید CAL معمولی کافی نیست و باید لایسنس افزودنی RDS CAL نیز به ازای هر کاربر یا دستگاه تهیه شود.

جدول مقایسه‌ای کاربرد لایسنس‌ها

نکات عملی هنگام خرید برای مدیران IT

هنگام برنامه‌ریزی برای خرید یا تمدید لایسنس‌ها، نکات زیر را در نظر داشته باشید تا از هزینه‌های اضافی یا جریمه‌های عدم انطباق جلوگیری کنید:

• سازگاری نسخه‌ها (Versioning): لایسنس‌های CAL باید هم‌ورژن یا بالاتر از نسخه ویندوز سرور باشند. برای مثال، شما نمی‌توانید با CAL نسخه ۲۰۱۶ به ویندوز سرور ۲۰۱۹ متصل شوید، اما با CAL نسخه ۲۰۲۲ می‌توانید به سرور ۲۰۱۹ وصل شوید.
• محدودیت‌های لایسنس OEM: توجه داشته باشید که لایسنس‌های OEM تنها همراه با سخت‌افزار جدید (سرورهای برند مثل HP یا Dell) توسط سازنده ارائه می‌شوند. این لایسنس‌ها قابلیت انتقال به سرور دیگری را ندارند و معمولاً ارزان‌تر هستند اما انعطاف‌پذیری لایسنس‌های Volume (سازمانی) را ندارند.
• مدیریت موجودی: مایکروسافت مکانیزم فنی سخت‌گیرانه‌ای برای بلاک کردن اتصال در صورت نبود CAL معمولی ندارد (برخلاف RDS CAL که سرور مانع اتصال می‌شود)، اما در صورت حسابرسی (Audit) قانونی، نبود این لایسنس‌ها منجر به جرایم سنگین برای سازمان‌های بین‌المللی می‌شود. در بازار ایران، رعایت این ساختار برای پایداری سرویس‌ها و استانداردهای فنی توصیه می‌شود.

هنوز پاسخ کامل نگرفتید؟

با کارشناسان مایکروسافت لایسنس هاب صحبت کنید و یک پیش‌فاکتور رسمی متناسب با نیاز سازمان خود دریافت کنید.