Hyper-V

Hyper-V هایپروایزر بومی و مبتنی بر ریزمعماری (Type-1) مایکروسافت است که امکان ایجاد و مدیریت ماشین‌های مجازی (VM) را روی سخت‌افزار فیزیکی فراهم می‌کند. در اکوسیستم مایکروسافت، Hyper-V نه تنها یک ابزار فنی، بلکه واحد اصلی تعیین‌کننده نیازهای لایسنسینگ در سناریوهای مجازی‌سازی سرور محسوب می‌شود.

جزئیات فنی و حقوق دسترسی (Virtualization Rights)

مهم‌ترین نکته در مورد Hyper-V این است که اگرچه خودِ نقش (Role) هایپروایزر در ویندوز سرور رایگان فعال می‌شود، اما «حقوق استفاده از محیط‌های سیستم‌عامل مجازی» (OSEs) مستقیماً به نسخه لایسنس خریداری شده بستگی دارد:

• Windows Server Standard: با خرید لایسنس برای تمامی هسته‌های فیزیکی سرور (حداقل ۱۶ هسته)، کاربر اجازه دارد ۲ ماشین مجازی ویندوزی را روی Hyper-V اجرا کند. اگر نیاز به ۲ ماشین مجازی اضافی باشد، تمامی هسته‌های سرور باید مجدداً لایسنس شوند (Stacking).
• Windows Server Datacenter: با لایسنس کردن تمامی هسته‌های فیزیکی، اجازه اجرای تعداد نامحدودی ماشین مجازی ویندوزی روی آن سرور خاص داده می‌شود. این نسخه برای محیط‌های با تراکم بالای مجازی‌سازی طراحی شده است.
• Windows 10/11 Pro/Enterprise: نسخه کلاینت Hyper-V برای اهداف تست و توسعه در دسترس است، اما قوانین لایسنسینگ سرور بر آن حاکم نیست.

Hyper-V در پیش‌فاکتورها و قراردادها

عبارت Hyper-V معمولاً به تنهایی به عنوان یک ردیف هزینه در پیش‌فاکتور ظاهر نمی‌شود، بلکه در قالب عناوین زیر دیده می‌شود:

• Windows Server Core Licenses: تعداد لایسنس‌های خریداری شده که تعیین‌کننده ظرفیت اجرای VM روی Hyper-V هستند.
• Microsoft Azure Stack HCI: راهکار هیبریدی مایکروسافت که از Hyper-V برای مجازی‌سازی در مقیاس وسیع و اتصال به ابر استفاده می‌کند.
• CIS (Core Infrastructure Suite): بسته‌ای شامل ویندوز سرور و System Center که برای مدیریت متمرکز Hyper-V در دیتاسنترهای بزرگ به کار می‌رود.

سوءتفاهم‌های رایج در بازار ایران

• تصور رایگان بودن: بسیاری تصور می‌کنند چون Hyper-V یک ویژگی داخلی ویندوز است، استفاده از ماشین‌های مجازی روی آن هزینه‌ای ندارد. در حالی که برای هر سیستم‌عامل ویندوزی که داخل Hyper-V نصب می‌شود، باید لایسنس مطابق با قوانین Core-based خریداری شود.
• اشتباه در مورد لایسنس OEM: لایسنس‌های OEM که به صورت پیش‌نصب روی سرورهای برند (مانند HP یا Dell) ارائه می‌شوند، فقط متعلق به همان سخت‌افزار هستند. این لایسنس‌ها قابلیت انتقال به سرور دیگری را ندارند و در صورت خرابی سخت‌افزار، حق استفاده از ماشین‌های مجازی Hyper-V روی سرور جدید از بین می‌رود.
• مجازی‌سازی لینوکس: اجرای توزیع‌های لینوکس روی Hyper-V از نظر مایکروسافت هزینه لایسنس سیستم‌عامل ندارد، اما هسته‌های فیزیکی سرور میزبان همچنان باید بر اساس استانداردهای ویندوز سرور مدیریت شوند اگر ویندوز نقش میزبان را دارد.

نکات کاربردی هنگام خرید و تصمیم‌گیری

در هنگام خرید، ابتدا «تعداد ماشین‌های مجازی مورد نیاز» و «تعداد هسته‌های فیزیکی سرور (Cores)» را محاسبه کنید. اگر قصد دارید بیش از ۱۰ الی ۱۲ ماشین مجازی روی یک سرور فیزیکی قدرتمند اجرا کنید، خرید نسخه Datacenter از نظر اقتصادی و مدیریت لایسنس بسیار به‌صرفه‌تر از خرید چندین لایه لایسنس نسخه Standard است. همچنین به یاد داشته باشید که برای مدیریت پیشرفته چندین هاست Hyper-V، نیاز به لایسنس System Center Virtual Machine Manager (SCVMM) خواهید داشت که به صورت مجزا یا در بسته‌های زیرساختی عرضه می‌شود.

اصطلاحات مرتبط

• VHD/VHDX: فرمت فایل‌های دیسک مجازی در Hyper-V.
• Checkpoints: مشابه Snapshot در سایر هایپروایزرها برای بازگشت به وضعیت قبلی VM.
• Live Migration: قابلیت انتقال ماشین مجازی روشن بین دو هاست Hyper-V بدون قطعی.

این مفهوم را در پیش‌فاکتور می‌خواهید؟

کارشناسان ما این تعریف را به لایسنس مشخص، کد محصول و قیمت رسمی برای سازمان شما تبدیل می‌کنند.