RDS CAL (مخفف Remote Desktop Services Client Access License) یک مجوز دسترسی اختصاصی است که به کاربران یا دستگاه‌ها اجازه می‌دهد به قابلیت‌های گرافیکی و محیط دسکتاپ ویندوز سرور به صورت از راه دور متصل شوند. برخلاف Windows Server CAL که برای دسترسی به سرویس‌های پایه سرور (مانند فایل‌شیرینگ یا پرینت) الزامی است، RDS CAL یک مجوز مکمل و «افزودنی» محسوب می‌شود که تنها برای استفاده از سرویس‌های Terminal Services یا Remote Desktop مورد نیاز است.
جزئیات فنی و انواع لایسنس
در ساختار لایسنسینگ مایکروسافت، صرف‌نظر از اینکه نسخه ویندوز سرور شما Standard باشد یا Datacenter، برای هر نشست (Session) فعال که از طریق پروتکل RDP به سرور متصل می‌شود، وجود این لایسنس الزامی است. این مجوزها در دو نوع اصلی ارائه می‌شوند:
- Per User: لایسنس به «کاربر» اختصاص می‌یابد. در این حالت، یک کاربر مشخص می‌تواند از طریق دستگاه‌های مختلف (لپ‌تاپ، تبلت، موبایل) به سرور متصل شود. این مدل برای سازمان‌هایی با کارمندان سیار یا دورکار ایده‌آل است.
- Per Device: لایسنس به «دستگاه» اختصاص می‌یابد. در این مدل، چندین کاربر می‌توانند به نوبت از یک ایستگاه کاری (Workstation) مشخص به سرور وصل شوند. این روش برای محیط‌هایی مانند شیفت‌های کاری یا کیوسک‌های اشتراکی مقرون‌به‌صرفه است.
تفاوت‌های کلیدی و اشتباهات رایج
یکی از بزرگترین سوءتفاهم‌ها در بازار ایران، خلط مبحث بین Windows Server CAL و RDS CAL است. باید توجه داشت که برای استفاده از ریموت دسکتاپ، داشتن لایسنس ویندوز سرور به تنهایی کافی نیست و این دو مجوز باید در کنار هم تهیه شوند. همچنین، ویندوز سرور به صورت پیش‌فرض اجازه ۲ اتصال همزمان جهت «مدیریت سرور» (Administrative purposes) را بدون نیاز به لایسنس RDS می‌دهد؛ اما به محض اینکه سرور برای استفاده کاربران عادی (Standard Users) پیکربندی شود، این معافیت برداشته می‌شود.
نکات مهم هنگام خرید و استعلام قیمت
در پیش‌فاکتورها یا قراردادهای رسمی (مانند Open Value یا CSP)، این محصول معمولاً با عناوینی نظیر Win Remote Desktop Svcs CAL یا RDS CAL Single دیده می‌شود. در هنگام خرید به موارد زیر توجه کنید:
| موضوع | توضیح کاربردی |
|---|---|
| نسخه (Version) | نسخه RDS CAL باید با نسخه ویندوز سرور شما مطابقت داشته باشد یا از آن بالاتر باشد. (مثلاً لایسنس ۲۰۲۲ می‌تواند روی سرور ۲۰۱۹ استفاده شود، اما برعکس آن ممکن نیست). |
| نحوه تامین (Channel) | این لایسنس‌ها معمولاً از طریق برنامه‌های Volume Licensing یا به صورت Retail عرضه می‌شوند. لایسنس‌های OEM در این دسته‌بندی وجود خارجی ندارند، زیرا لایسنس‌های OEM منحصراً توسط تولیدکنندگان سخت‌افزار و پیش‌نصب روی سیستم‌ها ارائه می‌شوند. |
| سرویس لایسنسینگ | برای مدیریت این مجوزها، باید نقش (Role) Remote Desktop Licensing بر روی یکی از سرورهای شبکه نصب و فعال گردد تا توزیع Tokenها بین کاربران مدیریت شود. |
خلاصه برای مدیران خرید
اگر در لیست خرید خود عبارت RDS CAL را مشاهده می‌کنید، به این معناست که سازمان شما قصد دارد به ازای هر کاربر یا دستگاه، حق دسترسی به محیط دسکتاپ سرور را خریداری کند. به یاد داشته باشید که این لایسنس‌ها «دائمی» (Perpetual) یا «اشتراکی» (Subscription) هستند و برخلاف نرم‌افزارهای معمولی، بر روی کلاینت نصب نمی‌شوند، بلکه در پنل مدیریت لایسنس سرور (RD Licensing Manager) ثبت می‌گردند.
🔄 به‌روزرسانی 2026-10-13
به‌روزرسانی ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶: الزامات سازگاری و مدیریت لایسنس
در نسخه‌های اخیر ویندوز سرور، مدیریت دقیق RDS CAL اهمیت دوچندان یافته است. با توجه به سیاست‌های فعلی مایکروسافت، به یاد داشته باشید که لایسنس RDS CAL باید با نسخه سرور (یا بالاتر) مطابقت داشته باشد. برای مثال، برای اتصال به سرور نسخه ۲۰۲۵، حداقل به RDS CAL نسخه ۲۰۲۵ نیاز است. در محیط‌های هیبریدی که چندین سرور با نسخه‌های متفاوت در یک فارم (Farm) قرار دارند، سرور RD Licensing باید قادر به مدیریت لایسنس‌های نسخه‌های مختلف باشد تا از بروز خطاهای دسترسی جلوگیری شود. توصیه می‌شود همواره وضعیت توزیع لایسنس‌ها را از طریق کنسول RD Licensing Manager رصد کنید.
مقایسه سریع مدل‌های لایسنسینگ
| ویژگی | Per User RDS CAL | Per Device RDS CAL |
|---|---|---|
| مبنای اختصاص | کاربر (User) | سخت‌افزار (Device) |
| سناریوی ایده‌آل | کارمند با چندین دستگاه | ایستگاه کاری اشتراکی |
| انعطاف‌پذیری | بالا (مناسب دورکاری) | کم (محدود به مکان فیزیکی) |
پرسش‌های متداول
آیا برای دسترسی به ویندوز سرور نیاز به RDS CAL داریم؟
خیر، برای استفاده از سرویس‌های ریموت دسکتاپ در محیط‌های کاری، علاوه بر لایسنس ویندوز سرور، تهیه RDS CAL الزامی است. لایسنس ویندوز سرور فقط دسترسی‌های مدیریتی اولیه را پوشش می‌دهد.
آیا می‌توان لایسنس RDS CAL را به صورت OEM تهیه کرد؟
خیر، لایسنس‌های RDS CAL تنها از طریق برنامه‌های Volume Licensing یا Retail عرضه می‌شوند. مدل OEM مختص پیش‌نصب توسط تولیدکننده سخت‌افزار است و برای این منظور کاربرد ندارد.
منابع
بررسی کاربردی این موضوع
- CAL ویندوز سرور
- CAL سرویس RDS
- تطبیق نسخه
CAL کاربر یا دستگاه RDS افزون بر حقوق دسترسی ویندوز سرور است. نسخه CAL را با Session Host تطبیق دهید؛ CAL قدیمی‌تر حق دسترسی به هاست جدیدتر را نمی‌دهد. سازگاری سرور لایسنس و حالت استقرار را جدا بررسی کنید.
چک‌لیست پیش از تصمیم
| بررسی | اطلاعات موردنیاز |
|---|---|
| محصول و نسخه | نام کامل، ویرایش، نسخه و کد محصول را در پیش‌فاکتور ثبت کنید. |
| دامنه استفاده | کاربر، دستگاه یا محیط نصب را مشخص کنید؛ فقط معیار مربوط به همان محصول را بشمارید. |
| مدرک و پشتیبانی | قرارداد، فاکتور و تاریخ چرخه پشتیبانی را نگه دارید؛ لایسنس دائمی به معنی پشتیبانی دائمی نیست. |
💡 مثال و کاربرد
سرور VDI با ۵۰ کاربر همزمان نیازمند ۵۰ User RDS CAL است.
🔗 اصطلاحات مرتبط
این اصطلاح در عمل کجا به کار می‌آید؟
گام بعدی
- عدد دقیق خود را با ماشین‌حساب لایسنس محاسبه کنید.
- در مقایسه نسخه‌ها نسخه مناسب و تاریخ پایان پشتیبانی را بررسی کنید.
- نقشه کامل مفاهیم را در پایگاه دانش ببینید.
- پرسش‌های اجرایی را در پرسش و پاسخ دنبال کنید.
این مفهوم را در پیش‌فاکتور می‌خواهید؟
کارشناسان ما این تعریف را به لایسنس مشخص، کد محصول و قیمت رسمی برای سازمان شما تبدیل می‌کنند.
درخواست مشاوره و پیش‌فاکتور