User CAL یا مجوز دسترسی کلاینت مبتنی بر کاربر (User Client Access License)، یک مدل لایسنس‌دهی در اکوسیستم نرم‌افزارهای سروری مایکروسافت است که به یک شخص حقیقی (کاربر) اجازه می‌دهد از محصولات سروری استفاده کند. در این مدل، لایسنس به "هویت" فرد اختصاص می‌یابد، نه به دستگاهی که از آن استفاده می‌کند؛ بنابراین آن کاربر مجاز است از طریق هر تعداد دستگاه (مانند کامپیوتر شخصی، لپ‌تاپ، تبلت یا گوشی هوشمند) به سرویس‌های سرور متصل شود.
جزئیات فنی و کاربردی
در ساختار لایسنس‌دهی مایکروسافت، برای محصولاتی مانند Windows Server، SQL Server و Exchange Server، داشتن لایسنس خودِ سرور به تنهایی کافی نیست. هر موجودیتی که به سرویس‌های این سرورها متصل می‌شود، نیازمند یک CAL است. User CAL زمانی انتخاب می‌شود که تعداد کاربران یک مجموعه کمتر از تعداد دستگاه‌های موجود باشد، یا کاربران به صورت شناور از دستگاه‌های مختلف برای اتصال به شبکه استفاده کنند.
- انعطاف‌پذیری در دستگاه: کاربر با داشتن یک User CAL می‌تواند در طول روز از کامپیوتر شرکت، لپ‌تاپ شخصی در خانه و یا موبایل در مسیر به سرور متصل شود بدون اینکه نیاز به خرید لایسنس اضافی برای هر دستگاه باشد.
- مدیریت متمرکز: این نوع لایسنس معمولاً در محیط‌هایی که سناریوی "دورکاری" یا "Bring Your Own Device (BYOD)" دارند، مقرون‌به‌صرفه‌ترین گزینه است.
- محدودیت نسخه: نکته حیاتی این است که نسخه User CAL باید برابر یا بالاتر از نسخه سرور باشد. برای مثال، برای اتصال به Windows Server 2022، شما حتماً به User CAL 2022 نیاز دارید و لایسنس‌های نسخه ۲۰۱۹ برای آن معتبر نیستند.
ملاحظات مهم هنگام خرید و استعلام قیمت
هنگام دریافت پیش‌فاکتور یا بررسی قراردادهای Volume Licensing (مانند CSP، Open Value یا MPSA)، عبارت User CAL معمولاً در کنار نام محصول اصلی ذکر می‌شود. برای مثال: Win Server 2022 Remote Desktop Services User CAL. در زمان خرید باید به موارد زیر دقت کنید:
| موضوع | توضیحات کاربردی |
|---|---|
| تفاوت با Device CAL | اگر چندین شیفت کاری (مثلاً ۳ نفر) از یک کامپیوتر ثابت استفاده می‌کنند، خرید Device CAL ارزان‌تر است. اما اگر هر فرد دستگاه‌های متعدد دارد، User CAL انتخاب صحیح است. |
| اشتباه رایج OEM | بسیار مهم است بدانید که لایسنس‌های OEM فقط توسط تولیدکنندگان سخت‌افزار (مثل HP یا Dell) به صورت پیش‌نصب ارائه می‌شوند و امکان خرید جداگانه User CAL به صورت OEM برای کاربری که قبلاً سرور داشته، وجود ندارد. لایسنس‌های اضافی CAL باید از طریق کانال‌های Volume Licensing تهیه شوند. |
| اشتباه در لایسنس سرور | برخی تصور می‌کنند خرید User CAL جایگزین خرید لایسنس هسته‌ای (Core-based) سرور است؛ در حالی که CAL یک لایسنس "مکمل" برای اجازه دسترسی است و لایسنس خودِ نرم‌افزار سرور باید جداگانه تهیه شود. |
اصطلاحات مرتبط
- Device CAL: مجوزی که به یک دستگاه فیزیکی اختصاص می‌یابد تا هر تعداد کاربر بتوانند از طریق آن به سرور وصل شوند.
- External Connector: مجوزی برای اجازه دسترسی به کاربران خارج از سازمان (مشتریان یا شرکای تجاری) که به جای خرید تک‌تک CALها استفاده می‌شود.
- RDS CAL: نوع خاصی از User CAL که برای استفاده از سرویس‌های Remote Desktop و کار با برنامه‌ها روی سرور به صورت از راه دور الزامی است.
نکته نهایی: در اسناد قانونی مایکروسافت، User CALها قابلیت "انتقال" بین کاربران را دارند، اما معمولاً این جابجایی با محدودیت زمانی (مثلاً هر ۹۰ روز یک‌بار) مجاز است تا از سوءاستفاده و اشتراک‌گذاری غیرقانونی لایسنس بین افراد مختلف جلوگیری شود.
🔄 به‌روزرسانی 2026-10-12
به‌روزرسانی 2026-10-12: در بررسی‌های اخیر، توجه به رعایت ضوابط انتقال CAL بین کاربران در محیط‌های ترکیبی (Hybrid) بیش از پیش مورد تاکید است. طبق قوانین جدید، سازمان‌ها باید اطمینان حاصل کنند که انتساب لایسنس‌های User CAL در پورتال مدیریت لایسنس به دقت ثبت شده و در صورت جابجایی کارکنان، فاصله زمانی ۹۰ روزه برای تخصیص مجدد لایسنس رعایت می‌شود تا از تطابق با قوانین انطباق (Compliance) مایکروسافت اطمینان حاصل گردد.
پرسش‌های متداول
تفاوت اصلی User CAL و Device CAL چیست؟
User CAL به کاربر اختصاص می‌یابد (مجوز هویت‌محور) و به او اجازه می‌دهد با هر دستگاهی به سرور متصل شود، در حالی که Device CAL به یک دستگاه اختصاص یافته و اجازه دسترسی هر کاربر به آن دستگاه را می‌دهد.
آیا با خرید User CAL، لایسنس سرور نیز تامین می‌شود؟
خیر، CAL تنها مجوز دسترسی به سرویس‌های سرور است. برای راه‌اندازی سرور، ابتدا باید لایسنس اصلی نرم‌افزار (مانند Core-based برای Windows Server) را خریداری کرده باشید.
منابع
بررسی کاربردی این موضوع
- لایسنس سرور
- کاربر یا دستگاه
- نسخه CAL
لایسنس سرور و حق دسترسی را جدا بررسی کنید. تعداد اتصال همزمان جایگزین تعداد کاربران یا دستگاه‌های دارای حق دسترسی نیست؛ استثناها و نسخه CAL باید با شرایط همان محصول تطبیق داده شوند.
چک‌لیست پیش از تصمیم
| بررسی | اطلاعات موردنیاز |
|---|---|
| محصول و نسخه | نام کامل، ویرایش، نسخه و کد محصول را در پیش‌فاکتور ثبت کنید. |
| دامنه استفاده | کاربر، دستگاه یا محیط نصب را مشخص کنید؛ فقط معیار مربوط به همان محصول را بشمارید. |
| مدرک و پشتیبانی | قرارداد، فاکتور و تاریخ چرخه پشتیبانی را نگه دارید؛ لایسنس دائمی به معنی پشتیبانی دائمی نیست. |
💡 مثال و کاربرد
مناسب کارمندانی که دورکار هستند یا از چند دستگاه استفاده می‌کنند.
🔗 اصطلاحات مرتبط
این اصطلاح در عمل کجا به کار می‌آید؟
گام بعدی
- عدد دقیق خود را با ماشین‌حساب لایسنس محاسبه کنید.
- در مقایسه نسخه‌ها نسخه مناسب و تاریخ پایان پشتیبانی را بررسی کنید.
- نقشه کامل مفاهیم را در پایگاه دانش ببینید.
- پرسش‌های اجرایی را در پرسش و پاسخ دنبال کنید.
این مفهوم را در پیش‌فاکتور می‌خواهید؟
کارشناسان ما این تعریف را به لایسنس مشخص، کد محصول و قیمت رسمی برای سازمان شما تبدیل می‌کنند.
درخواست مشاوره و پیش‌فاکتور